Σημαντική η αύξηση του κόστους στο λιανεμπόριο τροφίμων από την αύξηση χρήσης πιστωτικών/χρεωστικών καρτών
Στις 21 Φεβρουαρίου 2014 η Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής (ECON) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ψήφισε και ενέκρινε σχέδιο για την εισαγωγή πλαφόν στις διατραπεζικές προμήθειες για τις πληρωμές με πιστωτική κάρτα ίσο με το 0,3% της αξίας των συναλλαγών. Για τις πληρωμές χρεωστική κάρτα, έχει προταθεί από τους ευρωβουλευτές το πλαφόν να είναι το χαμηλότερο εκ των 0,07€ ή 0,2% της αξίας της συναλλαγής. Τα ανώτατα αυτά όρια θα ισχύουν ταυτόχρονα τόσο στις εγχώριες όσο και τις διασυνοριακές συναλλαγές στην ΕΕ.
Σήμερα, οι διατραπεζικές προμήθειες είναι διαφορετικές σε κάθε χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε την εναρμόνιση αυτών των τελών σε ένα νέο Διατραπεζικό Κανονισμό (MIF) το καλοκαίρι του 2013. Η Επιτροπή δήλωσε ότι ο στόχος των προτάσεων της είναι να μειωθεί το κόστος για τους καταναλωτές που συνδέονται με τη διενέργεια πληρωμών και θα συμβάλουν στην προαγωγή του διασυνοριακού εμπορίου.
Η επερχόμενη αλλαγή αναμένεται να επηρεάσει σε σημαντικό βαθμό και την Ελληνική αγορά. Το ΙΕΛΚΑ πραγματοποίησε πρόσφατα μελέτη η οποία αξιολογεί τους δύο εναλλακτικούς τρόπους πληρωμής στο λιανεμπόριο τροφίμων – πιστωτικές κάρτες και μετρητά – και στην αξιολόγηση των συνεπειών από τη μεταβολή των ποσοστών πραγματοποίησης συναλλαγών με κάθε ένα από τα δύο μέσα πληρωμής, καθώς και τον ρόλο που παίζουν τα διάφορα κόστη όπως οι διατραπεζικές προμήθειες.
Σήμερα η Ελλάδα έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά χρήσης μετρητών στο λιανεμπόριο (95%) και ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά χρήσης πιστωτικών και χρεωστικών καρτών. Στο λιανεμπόριο τροφίμων το ποσοστό χρήσης εκτιμάται σε περίπου 7-8% για τις μεγάλες αλυσίδες σουπερμάρκετ και κάτω από 1% για τα μικρά σημεία πώλησης.
Τα στοιχεία της ανάλυσης κόστους που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της μελέτης, καθώς και τα στοιχεία από αντίστοιχες έρευνες στο εξωτερικό (Food Marketing Institute – USA, Australian Retailers Association, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα) συνηγορούν στο ότι η χρήση πιστωτικών καρτών έχει υψηλότερο κόστος σε σχέση με τη χρήση μετρητών, με το κόστος των πιστωτικών καρτών για το λιανεμπόριο να ανέρχεται σε 1.6-1.8% επί των πωλήσεων και των μετρητών σε 0.6-0.9% επί των πωλήσεων (σχήμα 1).
Η εξέταση ενδεχόμενων σεναρίων αύξησης του ποσοστού πληρωμής μέσω πιστωτικών καρτών στο λιανεμπόριο τροφίμων δείχνει σαφή αύξηση του συνολικού κόστους, εξέλιξη που αναμένεται να είναι εις βάρος του καταναλωτή (εφόσον δεν μειωθεί το κόστος χρήσης πιστωτικών και χρεωστικών καρτών).
- Για το σενάριο αύξησης χρήσης πιστωτικών και χρεωστικών καρτών από το 5% στο 33% των συναλλαγών (που είναι ο Μ.Ο. στη Δυτική Ευρώπη) υπολογίζεται αύξηση του κόστους 0,6% επί των πωλήσεων, δηλαδή 93 εκατ. ευρώ.
- Για το σενάριο αύξησης χρήσης πιστωτικών και χρεωστικών καρτών από το 5% στο 100% των συναλλαγών υπολογίζεται αύξηση του κόστους 1,9% επί των πωλήσεων, δηλαδή 377 εκατ. ευρώ.
Δεδομένης της ανάλυσης αυτής, υπάρχουν δύο προτεινόμενες λύσεις προκειμένου – λειτουργώντας προδραστικά – να μην αυξηθεί το κόστος: 1) Σημαντική μείωση της προμήθειας των τραπεζών για τις συναλλαγές με πιστωτικές κάρτες, η οποία άλλωστε είναι και η τάση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 2)Η δραστική μείωση-διαφοροποίηση της προμήθειας για τις χρεωστικές (debit) κάρτες (σε συνδυασμό με προώθηση της χρήσης τους) όπως γίνεται σε χώρες του εξωτερικού όπου η προμήθεια για τις κάρτες αυτές είναι ακόμα και στο 1/10 της αντίστοιχης προμήθειας για τις πιστωτικές κάρτες.
